Intellectueel eigendom voor Accountants en Financials

Intellectueel eigendom en andere immateriële activa vertegenwoordigen bij veel moderne ondernemingen een belangrijk deel van de economische waarde. Denk aan merken, software, technologie, octrooien, data en knowhow. Bij technologiebedrijven, AI-bedrijven, platformondernemingen en webshops kunnen juist deze activa bepalend zijn voor de verdiencapaciteit en ondernemingswaarde.

Tegelijkertijd is deze waarde vaak niet of slechts gedeeltelijk zichtbaar op de balans. Voor accountants en adviseurs is het daarom steeds belangrijker om te kunnen vaststellen welke rechten aanwezig zijn, wie daarvan juridisch eigenaar is, hoe deze zijn beschermd en welke betekenis zij hebben voor verslaggeving, financiering, transacties en risico’s.

Deze cursus behandelt intellectueel eigendom vanuit een juridische, financiële én commerciële invalshoek: van registratie en eigendom tot balansverwerking, financiering, waardering, overnames en herstructureringen.

Wat ga je leren?
Na afloop van de cursus heb je inzicht in:

• de belangrijkste vormen van intellectueel eigendom, waaronder octrooien, merken, modellen, auteursrechten, software, databankrechten, knowhow en bedrijfsgeheimen;
• registratie en bescherming van intellectueel eigendom in Nederland, Europa en internationaal;
• de belangrijkste aandachtspunten rond juridisch eigendom, overdracht en instandhouding van intellectuele eigendomsrechten;
• de verwerking van intellectueel eigendom in de jaarrekening onder Dutch GAAP en IFRS;
• goodwill versus afzonderlijk identificeerbare immateriële activa;
• waarderingsmethoden: de Cost Approach, Market Approach en Income Approach;
• waardering van intellectueel eigendom bij overnames en Purchase Price Allocation;
• waardering van intellectueel eigendom bij faillissementen, herstructureringen en doorstarts;

Wat levert het je op?
Na deze cursus kijk je anders naar de immateriële activa van een onderneming.

Je bent beter in staat om te herkennen wat de juridische positie van een intellectueel eigendom is, hoe de waarde wordt bepaald en welke economische en commerciële betekenis eraan kan worden toegekend.

Je kunt gerichter vragen stellen tijdens een jaarrekeningcontrole, due diligence, bedrijfswaardering, overname of herstructurering. Ook begrijp je beter wanneer aanvullende juridische, technische of waarderingskennis nodig is.

Daarnaast krijg je praktische handvatten voor vraagstukken zoals:

• welke rechten zijn geregistreerd en hoe sterk is de bescherming?
• kan een immaterieel actief afzonderlijk worden geïdentificeerd?
• welke waarderingsbenadering past bij het betreffende recht?
• hoe waardeer je een startup die nog geen winst maakt maar wel waardevolle technologie bezit?
• welke waarde heeft intellectueel eigendom voor een strategische koper?
• hoe bepaal je een zakelijke royaltyvergoeding?
• wat gebeurt er met de waarde wanneer een onderneming stilvalt of failliet gaat?

De cursus combineert theorie met concrete praktijkcases, zodat de verschillende modellen en waarderingsvraagstukken direct toepasbaar worden.

Voor wie is de cursus?
Deze cursus is bedoeld voor professionals die vanuit een financiële of adviserende rol te maken krijgen met ondernemingen waarbij intellectueel eigendom een rol speelt.

De cursus is in het bijzonder relevant voor:

• accountants;
• corporate-finance adviseurs;
• controllers en financieel directeuren;
• restructuring- en insolventieadviseurs;
• professionals die betrokken zijn bij overnames, financieringen of bedrijfswaarderingen.

Juridische voorkennis op het gebied van intellectueel eigendom is niet noodzakelijk.

Ochtend

1. Introductie intellectueel eigendom

We starten met de belangrijkste vormen van intellectueel eigendom:

• octrooien;
• merken;
• modellen;
• auteursrechten;
• software;
• databankrechten;
• knowhow en bedrijfsgeheimen.

Daarbij behandelen we onder meer wanneer rechten ontstaan, wanneer registratie noodzakelijk is en hoe juridisch eigendom wordt vastgelegd.

2. Zoeken in IE-databanken en internationale registers

Vervolgens kijken we naar registratie in Nederland, binnen de Europese Unie en internationaal en naar veelvoorkomende valkuilen bij registratie, overdracht en instandhouding.

• Kennismaking met nationale en internationale IE-databanken.
• Zoeken naar merken, octrooien en andere geregistreerde rechten.
• Gebruik van zoektermen, classificaties, rechthebbenden en registratienummers.
• Wereldwijd zoeken naar merken en octrooien.
• Herkennen van internationale families van octrooien.
• Praktische zoekstrategieën om snel tot relevante resultaten te komen.

3. Intellectueel eigendom op de balans

Vervolgens maken we de vertaalslag naar de financiële verslaggeving.

Onderwerpen zijn onder meer:

• zelfontwikkelde versus aangekochte intellectuele eigendomsrechten;
• activering van ontwikkelingskosten en andere immateriële activa;
• Dutch GAAP versus IFRS;
• goodwill versus afzonderlijk identificeerbare immateriële activa;
• economische levensduur en afschrijving;
• de rol van de accountant bij identificatie, waardering en verslaggeving.

Middag

4. Waarderingsmethoden

Daarna behandelen we de drie belangrijkste waarderingsbenaderingen:

• Cost Approach
• Market Approach
• Income Approach

We bespreken wanneer welke methode geschikt is, welke informatie nodig is en hoe onzekerheid en risico in een waardering worden verwerkt.

Ook komt de vraag aan bod hoe intellectueel eigendom kan worden gewaardeerd wanneer het nog geen omzet of winst genereert.

5. Intellectueel eigendom bij overnames

Bij een overname is het belangrijk om vast te stellen welke intellectuele eigendomsrechten daadwerkelijk aanwezig zijn en wie daarvan eigenaar is.

We behandelen onder meer:

• identificatie tijdens due diligence;
• juridische, commerciële en technische risico's;
• intellectueel eigendom als onderdeel van de ondernemingswaarde;
• Purchase Price Allocation;
• de Relief-from-Royaltymethode;
• waardering van klantrelaties, technologie, software, merken en octrooien;
• synergievoordelen en mogelijke waarde voor concurrenten.

6. Faillissementen en herstructureringen

Tot slot kijken we naar intellectueel eigendom in situaties waarin continuïteit niet vanzelfsprekend is.

Aan bod komen:

• waarde bij continuïteit versus liquidatiewaarde;
• intellectueel eigendom binnen een WHOA-traject;
• waardering bij een doorstart;
• pandrechten en andere zekerheidsrechten;
• waardeverlies door stilstand, reputatieschade of het wegvallen van personeel;

Praktijkcases

Tijdens de cursus werken deelnemers met concrete (door Robbert uitgevoerde) praktijksituaties van IE-rechten bij overnames en herstructurering, het juridisch structureren en leren zij zelf zoeken in relevante IE-databanken en registers.

Zo kijken we onder meer naar:

• IE-rechten bij een overname of doorstart;
• de waardering van de merknaam van een wereldwijd opererende hamburgerketen;
• de waardering van software, databanken en technologie;
• het licentiëren van een patentenportefeuille;
• de waarde van een startup zonder winst, maar met een waardevol octrooi.

De cases laten zien dat juridische bescherming, boekwaarde en economische waarde drie verschillende begrippen zijn en dat de waarde sterk afhankelijk kan zijn van de omstandigheden waarin een recht wordt gebruikt of verkocht.