Stefan Betting RA over COS 3400: ‘Begrotingen zijn geen bijlage meer, maar het hart van financieringsbesluiten’
Waarom accountants toekomstgerichte financiële informatie steeds kritischer moeten beoordelen
In de accountancy verschuift de aandacht steeds vaker van historische cijfers naar toekomstgerichte informatie. Liquiditeitsprognoses, exploitatiebegrotingen en projectramingen spelen een steeds grotere rol bij financiering, herstructurering en strategische besluitvorming.
Voor accountants betekent dat een andere vorm van oordeelsvorming. Niet alleen controleren wat er is gebeurd, maar ook beoordelen of aannames over de toekomst realistisch en consistent zijn. Voor drs. Stefan Betting RA, specialist in externe verslaggeving, wordt COS 3400 daardoor steeds relevanter in de praktijk.
“Waar begrotingen vroeger soms een bijlage waren, zijn ze nu vaak het hart van financierings- en continuïteitsvraagstukken.”
– Stefan Betting RA, eigenaar van PROFEDA en specialist in (inter)nationale financiële verslaggeving.
Waarom toekomstgerichte informatie steeds belangrijker wordt
Toekomstgerichte financiële informatie is in de ogen van Stefan Betting de afgelopen jaren structureel belangrijker geworden. Dat komt door een combinatie van toenemende onzekerheid en volatiliteit, strengere eisen van financiers en toezichthouders en grotere aansprakelijkheids- en verwachtingsdruk.
“Inflatie, stijgende rente, geopolitieke spanningen, personeelstekorten en snelle marktveranderingen zorgen ervoor dat historische cijfers steeds minder voorspellende waarde hebben”, legt hij uit. “Besluitvorming verschuift daardoor van ‘wat was’ naar ‘wat wordt’.”
Accountants worden daardoor vaker gevraagd om niet alleen cijfers te controleren, maar ook aannames en scenario’s kritisch te beoordelen. “Banken en andere financiers vragen bij herfinancieringen, convenantberekeningen en bijzondere trajecten, zoals herstructureringen, om onderbouwde prognoses. Niet alleen een begroting, maar een verifieerbaar en logisch samenhangend model. COS 3400 biedt hiervoor het normenkader.”
Die ontwikkeling vergroot ook de verantwoordelijkheid van de accountant. “Wanneer een accountant een rapport afgeeft bij toekomstgerichte informatie, wordt daar steeds meer waarde aan gehecht. Dat vergroot de noodzaak om aannames professioneel-kritisch te beoordelen en goed vast te leggen. COS 3400 helpt om dit zorgvuldig, gestructureerd en verdedigbaar te doen.”
Kortom: waar begrotingen vroeger soms een bijlage waren, zijn ze nu vaak het hart van financierings- en continuïteitsvraagstukken. Dat geldt bijvoorbeeld ook bij een WHOA-verzoek, waarbij bedrijven met instemming van de rechter willen doorstarten.
Drie signalen dat een begroting te optimistisch is
Wanneer Betting een liquiditeits-, exploitatie- of projectbegroting van een klant op tafel krijgt, zijn er meerdere signalen die hem direct alert maken. Als voorbeeld deelt hij drie terugkerende signalen die bij hem alarmbellen doen afgaan omdat een begroting te rooskleurig of onvoldoende doordacht is.
1. Te optimistische omzetgroei
Een eerste signaal is een sterke omzetgroei zonder duidelijke onderbouwing. “Bijvoorbeeld een forse omzetstijging zonder concrete contracten, marktanalyse of capaciteitsuitbreiding. Dan stel ik direct vragen: waar komt deze groei vandaan? Is de organisatie operationeel in staat dit te realiseren? En sluit dit aan bij historische prestaties en marktverwachtingen?”
2. Inconsistenties tussen resultaat en kasstroom
Een tweede alarmsignaal ontstaat wanneer resultaat en liquiditeit niet logisch op elkaar aansluiten. “Je ziet bijvoorbeeld een winstgevende exploitatie terwijl de liquiditeit structureel onder druk staat, of andersom. Denk aan investeringen die niet aansluiten op afschrijvingen, werkkapitaalontwikkelingen die niet logisch zijn of btw-effecten of aflossingen die ontbreken. Als exploitatie, balans en kasstroom niet integraal zijn doordacht, is dat vaak een teken dat het model ‘gebouwd’ is om een uitkomst te bereiken.”
3. Gebrek aan scenarioanalyse en gevoeligheidsanalyse
Een derde signaal is het ontbreken van een realistische scenario-analyse.
“Een begroting die uitgaat van één enkel basisscenario zonder stresstest is in de huidige economie onvoldoende. Ik word alert wanneer er geen downside-scenario is, kleine afwijkingen in aannames grote impact hebben of convenanten slechts minimaal worden gehaald zonder buffer. Vaak zit het probleem niet in kwade wil, maar in onvoldoende kritisch denken over onzekerheden.”
“Financiers kijken niet eerst naar winst, maar naar kasstroom en terugbetaalcapaciteit.”
De blik van de financier
Wie begrotingen beoordeelt, moet daarbij niet alleen naar de interne logica kijken, maar ook naar hoe een financier dezelfde cijfers leest. Betting benadrukt dat financiers anders naar begrotingen kijken dan veel ondernemers denken. De eerste vraag gaat zelden over winst. Hij vat dit kort samen in vier aandachtspunten en kernvragen:
1. Kasstroom en terugbetaalcapaciteit
“Niet winst, maar vrije kasstroom. Is er voldoende ruimte voor rente en aflossing?”
2. Buffer en weerbaarheid
“Hoe robuust is het model bij tegenvallers? Wat gebeurt er bij 10% lagere omzet of hogere kosten?”
3. Aannames achter de cijfers
“Zijn ze realistisch, consistent en marktconform? Of zijn ze ambitieus en kwetsbaar?”
4. Continuïteitsrisico’s en convenanten
“Worden convenanten structureel gehaald of balanceert men op de rand?”
Hier ligt een centrale rol voor accountants. “Een goede accountant maakt expliciet welke aannames kritisch zijn, onderscheidt feiten van verwachtingen, benoemt onzekerheden helder en evenwichtig en onderbouwt bevindingen met analyses in plaats van meningen. Richting klanten helpt dat om verwachtingen realistischer te maken en richting financiers vergroot het de geloofwaardigheid.”
Betting wijst er ook op dat heldere communicatie betekent: visueel inzichtelijk maken waar de gevoeligheden zitten. Daar ligt een belangrijke brug tussen vaktechniek en analysetools.
“De combinatie van vaktechniek én analysekracht maakt dat je begrotingen niet alleen begrijpt, maar ook echt kunt doorlichten.”
Waar vaktechniek en analysekracht samenkomen
Samen met Excel- en Power BI-specialist Tony de Jonker verzorgt Betting de training Beoordelen van toekomstgerichte informatie (COS 3400). Gevraagd naar wat deze samenwerking onderscheidend maakt, wijst hij direct op de kracht van de combinatie. Volgens hem ligt een belangrijk deel van de uitdaging in het combineren van vaktechniek met analysevaardigheden. In zijn ogen maakt juist de combinatie van het normatieve kader van COS 3400, beroepsmatige oordeelsvorming en praktische analysetools als Excel en Power BI dit programma onderscheidend.
“Veel accountants kennen het normenkader, maar missen soms de technische vaardigheid om modellen écht door te lichten. Andersom zijn er professionals die technisch sterk zijn in Excel, maar minder scherp op de vereisten vanuit de beroepsregels.”
Daarom combineert hij in zijn training het COS-3400-kader met Excel en Power BI. Samen met De Jonker leren deelnemers onder meer hoe je begrotingsmodellen structureel toetst, inconsistenties en risico’s sneller zichtbaar maakt, gevoeligheidsanalyses professioneel opzet en hoe je analyses visueel inzichtelijk maakt. “De combinatie van vaktechniek en analysekracht zorgt ervoor dat accountants niet alleen weten wat ze volgens COS 3400 moeten toetsen, maar ook hoe ze dat effectief en overtuigend doen.”
Die combinatie levert, aldus Betting, in de praktijk meerdere voordelen op. Accountants bouwen efficiënter dossiers op, onderbouwen risico’s beter richting financiers en worden minder afhankelijk van gevoel. “Het geeft accountants meer zelfvertrouwen bij complexe prognosevraagstukken.”
Lees ook: Stefan Betting RA over narrative reporting: ‘AI hoort in elke samenstelpraktijk thuis’
Maak kennis met drs. Stefan Betting RA
Drs. Stefan N. Betting RA is docent in hart en nieren. Betting heeft ruim 20 jaar ervaring in het verzorgen van trainingen en onderwijs op het gebied van (inter)nationale externe verslaggeving, waaronder Dutch GAAP, IFRS en US GAAP. Zijn specialisaties omvatten Integrated Reporting en duurzaamheidsverslaggeving.
Met meer dan 200 trainingen per jaar sinds 2000, deelt hij zijn kennis bij diverse gerenommeerde organisaties, zoals Alex van Groningen, Sijthoff Accountants Academy, de IIA en de VRC. Hij is sinds 2000 verbonden aan Nyenrode Business Universiteit, waar hij lid is van een kerngroep, docent en examinator. Lees meer over zijn expertise en cursussen.
Beoordelen van toekomstgerichte informatie (COS 3400)
Ontdek in een dag hoe je liquiditeits-, exploitatie- en projectbegrotingen kritisch analyseert met Excel en Power BI. Leer aannames toetsen, inconsistenties signaleren en toekomstgerichte informatie overtuigend onderbouwen binnen de kaders van COS 3400.
Bekijk het programma | Meld je direct aan